Centrum

Erfgoedverhalen van Hilversum-beeldmerk-Steengoed

Hilversum verzamelt verhalen over de plekken van betekenis in jouw wijk. Verhalen van inwoners die trots zijn op hun wijk en dat graag willen delen, zodat ze bewaard blijven voor volgende generaties. Dat doen we door het vastleggen van de verhalen en het maken van wijktentoonstellingen.

Het centrum van Hilversum begon als een klein boerendorp, gegroepeerd rond de Kerkbrink en de Groest. Deze brinken waren centrale ontmoetingsplekken voor markten, kerkdiensten en dorpsnieuws. Vanuit deze open ruimten liepen zandwegen naar de omliggende heidevelden. Een patroon dat vandaag de dag nog steeds zichtbaar is in de stratenstructuur van het centrum.

Ruimte en groen

Tot ver in de 19e eeuw had Hilversum een dorps karakter. Boerderijen stonden verspreid, met tuinen en erven ertussen. Het huidige Weversplein is een plek waar dat open, groene gevoel nog steeds te ervaren is.

Verdichting en stadse uitstraling

Vanaf 1850 groeide Hilversum snel. Er kwamen meer winkels, cafés en werkplaatsen. Aan straten als de Langestraat en Koninginneweg verschenen gesloten gevelwanden, wat het centrum een stedelijker uiterlijk gaf. Toch bleef het oude stratenpatroon grotendeels intact.

Jaren van cityvorming

Na de Tweede Wereldoorlog kreeg het winkelgebied een flink impuls. Onder invloed van het Kernplan van Dudok (1946) en het Structuurplan van De Ranitz (1961) verrezen moderne winkelpanden, parkeergarages en brede winkelstraten. Denk aan de Hilvertshof en de overkapping bij het Noordse Bosje. Het centrum werd functioneler, maar verloor toen deels zijn woonfunctie en dorpsgevoel – de zogeheten ‘cityvorming’.

Terug naar de menselijke maat

Vanaf de jaren ’80 kwam er meer aandacht voor historische waarde. Het programma Binnenstad Beter redde smalle steegjes en historische straatjes. Rond de Laanstraat ontstond zelfs een buurtje met hergebruikte en gereconstrueerde panden zoals de Gulle Graef. De zogenoemde Spijkerpandjes aan de Kerkbrink zijn nauwkeurig herbouwd, als eerbetoon aan het Hilversum van vroeger.

Erfgoed met een nieuwe functie

In en rond de oude kern zijn opvallende voorbeelden van hergebruikt erfgoed te vinden:

Mout Hilversum aan de Markt is een voormalig garagegebouw en latere bioscoop, nu getransformeerd tot levendige foodhall en brouwerijcafé, met behoud van de originele Art Nouveau-gevel.
Museum Hilversum, deels gevestigd in het 18e-eeuwse voormalige raadhuis aan de Kerkbrink, combineert historische architectuur met moderne tentoonstellingen, vooral rond fotografie en mediacultuur.
Stadstuin de Hof, ooit begraafplaats, is nu een groene oase midden in het centrum. Oude grafstenen en historische elementen zijn behouden en vormen samen met nieuw aangelegde paden een unieke plek van rust en herinnering.
Gooiland, een icoon van het Nieuwe Bouwen uit de jaren 30, is nu een stijlvolle evenementenlocatie en hotel. Het monumentale ontwerp van Jan Duiker is zorgvuldig gerestaureerd.
De Sint Vituskerk, tegenover Gooiland, is een rijksmonument uit 1892 van architect Pierre Cuypers. Met zijn 98 meter hoge toren en rijke interieur is het een van de grootste katholieke kerken van Nederland.

Oud en nieuw naast elkaar

Vandaag de dag is het centrum van Hilversum een gelaagde mix van middeleeuwse structuren, 19e-eeuwse winkelpanden en moderne architectuur. Wandel je door het centrum, dan zie je op elke hoek de stad in een andere tijdlaag. In Mout en Gooiland komt het verleden tot leven in een nieuwe functie; in stadstuin de Hof en museum Hilversum ontstaat ruimte voor ontmoeting, rust en bezinning. Het maakt Hilversum tot een centrum waar geschiedenis voelbaar blijft, niet als stilstaand verhaal, maar als inspiratiebron voor de toekomst.